Ukrajinski državljanin Vladimir Z, osumnjičen da je kao ronilac učestvovao u postavljanju eksploziva na gasovode Severni tok 1 i Severni tok 2, uhapšen je u Puli po evropskom nalogu za hapšenje koji je izdala Nemačka.
Nemačko Savezno javno tužilaštvo saopštilo je da su Vladimira Z. uhapsili hrvatski policajci, a nalog za njegovo hapšenje još 3. juna 2024. izdao je istražni sudija nemačkog Saveznog vrhovnog suda.
Vladimir Z. nemačkim istražiteljima nije nepoznat. On je već bio uhapšen u Poljskoj krajem septembra 2025, ali je sud u Varšavi odbio da ga izruči Nemačkoj i ukinuo mu pritvor. Sada je ponovo uhapšen, ovog puta u Hrvatskoj.
Nemci tvrde da je lično ronio do gasovoda
Prema nemačkom tužilaštvu, Vladimir Z. je obučeni ronilac i bio je deo grupe koja je u septembru 2022. postavila eksplozivne naprave na Severni tok 1 i Severni tok 2 u blizini danskog ostrva Bornholm.
Istražitelji ga sumnjiče da je učestvovao u zaronima potrebnim za postavljanje eksploziva.
Prema dosadašnjoj rekonstrukciji nemačkih istražitelja, grupa je koristila jedrilicu koja je isplovila iz Rostoka. Brod je prethodno iznajmljen preko posrednika od jedne nemačke kompanije, uz korišćenje falsifikovanih dokumenata.
ARD i SWR ranije su objavili da su eksplozivne naprave postavljene na dubini od oko 80 metara. Eksplozije su aktivirane 26. septembra 2022. i teško su oštetile gasovode.
Nemačko tužilaštvo tereti Vladimira Z. za zajedničko izazivanje eksplozije, protivustavnu sabotažu i uništavanje građevinskih objekata. Nakon eventualnog prebacivanja iz Hrvatske u Nemačku trebalo bi da bude izveden pred istražnog sudiju Saveznog vrhovnog suda.
Drugi osumnjičeni već završio pred nemačkim pravosuđem
Vladimir Z. nije jedini Ukrajinac koga nemački istražitelji povezuju sa eksplozijama.
Serhij K, koga nemačko tužilaštvo smatra koordinatorom grupe koja je izvela sabotažu, uhapšen je u Italiji u avgustu 2025, a potom prebačen u Nemačku. Protiv njega je u julu ove godine podignuta optužnica.
Prema navodima nemačkog tužilaštva iz tog postupka, grupa je koristila jedrilicu „Andromeda“, a činili su je koordinator, kapetan, četvorica dubinskih ronilaca i stručnjak za eksploziv. Serhij K. negira umešanost.
Slučaj je dodatno dobio na političkoj težini nakon što su nemački tužioci u postupku protiv Serhija K. naveli da je on u vreme napada bio pripadnik ukrajinskih specijalnih snaga, dok je nemačko pravosuđe nastavilo da utvrđuje ko je naredio operaciju.
Eksplozije koje su potresle Evropu
Eksplozije na gasovodima Severni tok dogodile su se 26. septembra 2022. u Baltičkom moru, nedaleko od Bornholma. Oštećene su tri od četiri cevi sistema Severni tok 1 i Severni tok 2.
Severni tok 1 godinama je korišćen za transport ruskog prirodnog gasa do Nemačke, dok Severni tok 2, iako izgrađen, nikada nije pušten u komercijalni rad. Eksplozije su se dogodile u trenutku teške energetske krize u Evropi i ubrzo su označene kao namerna sabotaža.
Danska i Švedska kasnije su zatvorile svoje istrage bez imenovanja počinilaca, dok je Nemačka nastavila krivični postupak i potragu za osumnjičenima.
Rusija je eksplozije od početka nazivala aktom međunarodnog terorizma i zahtevala da bude uključena u istragu. Kremlj je ranije tvrdio da Moskva nije dobijala informacije koje je tražila o toku istrage, dok je posle prvih hapšenja ukrajinskih osumnjičenih pozdravio napredak nemačkih istražitelja i zatražio da budu otkriveni ne samo izvršioci već i nalogodavci.
Hapšenje Vladimira Z. u Hrvatskoj zato otvara novu fazu istrage koja traje gotovo četiri godine. Nemački istražitelji sada imaju još jednu priliku da pred sud dovedu čoveka za koga tvrde da nije bio samo deo grupe, već jedan od ronilaca koji su se spustili do samih cevi Severnog toka i učestvovali u postavljanju eksploziva.
Informer.rs
