Južnoafrička sudija i bivša visoka komesarka Ujedinjenih nacija za ljudska prava Navanetem Navi Pilaj (85) proglašena je za dobitnicu Nobelove nagrade za mir za 2026. godinu, prema informaciji o odluci Norveškog Nobelovog komiteta.
Pilaj je priznanje dobila za izuzetnu hrabrost i višedecenijsku borbu za ljudska prava, tokom koje je učestvovala u procesuiranju odgovornih za genocid, ratne zločine i političke progone.
Rođena je 23. septembra 1941. godine u Durbanu, u Južnoj Africi, u porodici indijskog porekla. Odrasla je tokom aparthejda, sistema rasne segregacije koji je decenijama određivao politički i društveni život zemlje.
Godine 1967. postala je prva žena koja je otvorila advokatsku kancelariju u južnoafričkoj provinciji Natal. Zastupala je političke zatvorenike i protivnike aparthejda, uključujući aktiviste kojima su vlasti uskraćivale osnovna prava.
Sudila za genocid u Ruandi
Posle ukidanja aparthejda, Pilaj je 1995. godine postala prva tamnoputa žena imenovana za sudiju Visokog suda Južne Afrike.
Iste godine izabrana je za sudiju Međunarodnog krivičnog tribunala za Ruandu, osnovanog radi procesuiranja odgovornih za genocid iz 1994. godine, u kojem je ubijeno oko 800.000 ljudi, pretežno pripadnika naroda Tutsi.
U Tribunalu je provela osam godina, od kojih četiri kao predsednica. Učestvovala je u donošenju istorijskih presuda kojima je seksualno nasilje, pod određenim okolnostima, priznato kao čin genocida.
Od 2003. godine bila je sudija Međunarodnog krivičnog suda u Hagu, a pet godina kasnije imenovana je za visoku komesarku Ujedinjenih nacija za ljudska prava.
Šest godina na čelu UN za ljudska prava
Pilaj je od 2008. do 2014. predvodila Kancelariju visokog komesara UN za ljudska prava, tokom perioda koji su obeležili rat u Siriji, sukobi na Bliskom istoku i brojni slučajevi političkih progona.
Tokom mandata zahtevala je procesuiranje odgovornih za ratne zločine i zaštitu civila, posebno žena i dece.
Kasnije je nastavila rad u međunarodnim istražnim telima, uključujući komisiju Ujedinjenih nacija zaduženu za ispitivanje kršenja ljudskih prava na palestinskim teritorijama i u Izraelu.
Nobelova nagrada za mir dodeljuje se od 1901. godine, a ovogodišnje priznanje obuhvata novčani iznos od 12 miliona švedskih kruna.
Svečana dodela predviđena je za 10. decembar u Oslu, na godišnjicu smrti Alfreda Nobela.
Informer.rs
