Američki vojni vrh sve pažljivije gleda ka orbiti, jer Rusija, prema zapadnim procenama, razvija sisteme koji ne moraju da obore satelit da bi napravili ozbiljnu štetu — dovoljno je da ga prate, zaslepe, ometaju ili u pravom trenutku izbace iz igre.
U centru te zabrinutosti nalazi se ruski program „Nivelir“, koji se povezuje sa satelitima-inspektorima, manevrišućim orbitalnim aparatima i takozvanim sistemima „Matrjoška“, za koje zapadni analitičari tvrde da mogu da nose manje objekte sakrivene unutar glavnog satelita.
Za Pentagon je problem jasan: Amerika je vojno, obaveštajno i komunikaciono duboko vezana za satelite. Ako bi u velikom sukobu deo te mreže bio ometen ili onesposobljen, posledice bi se odmah videle na zemlji — od izviđanja i navođenja raketa, do komunikacije jedinica i praćenja protivničkih snaga.
Rusija traži slabost u američkoj satelitskoj mreži
Rusija nema satelitsku infrastrukturu veličine američke, niti može brojčano da prati Vašington u orbiti. Upravo zato, prema oceni vojnih posmatrača, Moskva razvija drugačiji pristup: ne pokušava da ima više aparata, već da pronađe način da ugrozi one najvažnije američke.
U tu sliku uklapaju se različita sredstva. Pominju se rakete sistema „Kontakt“, koje bi mogli da nose visinski presretači MiG-31, zatim S-500 „Prometej“, za koji se tvrdi da može da gađa i ciljeve u kosmosu, uključujući balističke rakete i satelite.
Tu su i laserski sistemi poput „Zadire“, kao i sredstva radio-elektronske borbe, koja ne moraju fizički da unište satelit. Dovoljno je da mu poremete elektroniku, zaslepe senzore ili prekinu komunikaciju.
Ipak, najveću nervozu izazivaju orbitalni sistemi. Sateliti-inspektori mogu da menjaju putanju, prilaze drugim aparatima, posmatraju ih iz blizine, a u teoriji i da ometaju njihov rad. Zbog toga ih američki vojni analitičari ne gledaju kao obične naučne ili tehničke aparate, već kao moguće oružje za budući rat u svemiru.
„Matrjoška“ u orbiti
Posebno mesto u tim procenama imaju ruski sateliti koje zapadni izvori opisuju kao „Matrjoške“. Ideja je jednostavna, ali za protivnika veoma neprijatna: veliki satelit u sebi može da krije manji objekat, koji se kasnije oslobađa u orbiti.
Takav objekat ne mora odmah da uradi ništa. Može da čeka, menja položaj, približi se drugom satelitu ili ostane kao sredstvo pritiska u slučaju krize. Upravo se takav koncept dovodi u vezu sa projektom „Nivelir“.
Rusija, prema navodima vojno-kosmičkih izvora, ovakve eksperimente sprovodi još od 2013. godine. Pojedini ruski sateliti su tokom godina izvodili manevre koji su izazivali pažnju međunarodnih posmatrača, jer nisu izgledali kao rutinsko održavanje orbite.
Jedan od najosetljivijih slučajeva dogodio se u maju 2025. godine, kada je, prema tvrdnjama zapadnih posmatrača, ruski satelit postavljen na putanju gotovo istu kao američki izviđački satelit NRO 338 KEYHOLE.
Taj američki aparat pripada najvrednijim sistemima za orbitalno izviđanje, jer može da pravi snimke veoma visoke rezolucije. Drugim rečima, nije reč o običnom satelitu, već o jednom od očiju američke obaveštajne strukture.
Prema istim tvrdnjama, ruski satelit ga prati bez direktnog približavanja, ali i bez napuštanja slične orbite. Navodi se i da još tri ruska aparata izvode slične aktivnosti prema drugim američkim izviđačkim sistemima.
Incident iz 2020. otvorio staro pitanje
Američku pažnju posebno je privukao događaj iz 2020. godine, kada je jedan ruski aparat, prema tvrdnjama zapadnih posmatrača, izbacio objekat velikom brzinom u orbiti.
Kasnije su i drugi ruski sateliti pokazali mogućnost otvaranja i oslobađanja skrivenih objekata nepoznate namene. Neki su to činili brzo posle lansiranja, a neki tek posle dužeg vremena, što dodatno pojačava sumnje da se radi o sistemima koji mogu da čekaju pravi trenutak za aktiviranje.
Zato deo američkih vojnih stručnjaka veruje da Moskva razvija orbitalna sredstva koja bi u ozbiljnom sukobu mogla da budu upotrebljena protiv ključnih američkih satelita.
To ne bi morao da bude spektakularan napad sa eksplozijom u kosmosu. Mnogo opasniji scenario bio bi tiho onesposobljavanje: ometanje senzora, izbacivanje aparata iz funkcije, prekid veze ili stvaranje opasnosti u neposrednoj blizini satelita.
Informer.rs
